WYRAŹNE ZALEŻNOŚCI

Znacznie bardziej wyraźne zależności zostały wykryte przy analizie wpływu orientacji na wartości faktycznie realizowane. Prawidłowości obejmują realizację trzech form: podróżowania, środków masowego prze­kazu oraz literatury pięknej i instytucji kultury.Zarówno w generacji rodziców, jak i dzieci rozszerzanie wiedzy za pomocą środków masowego przekazu realizowane jest częściej wśród osób o   orientacji pełnej. W tym samym kierunku ujawnia się w generacji ro­dziców wpływ orientacji na realizację potrzeby wiedzy przez podróże. Natomiast w odniesieniu do realizacji wiedzy za pomocą literatury pięk­nej i instytucji kultury zarejestrowaliśmy charakterystyczny rozdźwięk. Otoz okazuje się, że w generacji rodziców istnieje zależność tego rodzaju ze osoby o pełnej orientacji częściej realizują te formy, natomiast wśród młodzieży są one częściej realizowane przez osoby o braku orientacji na wiedzę.

WPŁYW ORIENTACJI

Wpływ orientacji na wybór wartości najlepiej rozszerzających wiedzę zaznacza się szczególnie w odniesieniu do dwóch form: kształcenia insty­tucjonalnego (3) oraz literatury fachowej (5). Jest on jednak istotny statystycznie jedynie w generacji rodziców. Istniejąca prawidłowość polega na tym, ze rodzice posiadający pełną orientacją na wiedzą częściej niż pozostali uznają^ właśnie kształcenie instytucjonalne oraz literaturą fa­chową za wartości najlepiej rozszerzające wiedzę. W generacji dzieci zależności kształtują się’ natomiast na poziomie P 0 10, który jest niewystarczający do zrezygnowania z hipotezy zero­wej Zależność najbardziej zbliżona do wymaganego poziomu obejmuje wybór środków masowego przekazu (2), które są częściej preferowane przez osoby o częściowej orientacji niż wśród osób reprezentujących po­zostałe orientacje.

ZAWARTE PRZYPUSZCZENIE

W jednej z hipotez sformułowanych przed badaniami zostało zawarte przypuszczenie, że zróżnicowaniu orientacji na wiedzę odpowiada zróż­nicowanie konkretnych wartości należących do tej ogólnej klasy. Chcąc zweryfikować tę hipotezę, zamieszczono w kwestionariuszu pytania dwo­jakiego typu: pierwsze miało zidentyfikować te formy (wartości), które zdaniem rozmówców najlepiej rozszerzają wiedzę, a drugie miało okreś­lić te formy, które są najczęściej przez rozmówców realizowane. Zależ­ność odpowiedzi na te dwa pytania od orientacji na wiedzę przedstawia­my w tabelach 24 i 25. Użyte w nich symbole cyfrowe oznaczają: 1 — podróżowanie, 2 — środki masowego przekazu, 3 — kształcenie insty­tucjonalne, 4 — dyskusje i rozmowy z ludźmi o szerokiej wiedzy, 5 — czytanie literatury fachowej, 6 — czytanie literatury pięknej i korzysta­nie z instytucji kultury, 7 — brak czasu.

GENERACJA MŁODZIEŻY

Generacji młodzieży nie różnicuje także jesz­cze jedna dodatkowo wprowadzona zmienna niezależna, a mianowicie charakter pracy ojca. Natomiast charakter pracy różnicuje w sposób istot­ny statystycznie zbadaną generację rodziców. Zmienna ta działa w ten sposob, że spośród trzech kategorii powstałych przy jej zastosowaniu, tzn. pracowników umysłowych, fizycznych i kobiet nie pracujących za­wodowo, pełna orientacja na wiedzę istnieje najczęściej w grupie pra­cowników umysłowych i — jednocześnie — w tej samej grupie najmniej jest osób o braku orientacji na wiedzę. Zależność tego samego rodzaju istnieje — jeżeli rozpatrywać to zagadnienie bardziej analitycznie — zarówno w grupie mężczyzn, jak i kobiet.

ZROZUMIAŁE W GENERACJI RODZICÓW

Jest to w pewnym stopniu zrozumiałe w generacji rodziców, szcze­gólnie wśród ludzi o niskim poziomie wykształcenia. Nie wiążą oni bo­wiem ani swych planów życiowych, ani swej wizji sukcesu, ani też in­nych jeszcze tworzonych w świadomości modeli z tą właśnie wartością. Sytuacja ta jest jednak dość niejasna w generacji młodzieży. Zbyt duży jest w naszej ocenie procent osób o braku orientacji na wiedzę. Zbyt często wiedzę utożsamia się w tej generacji z formalnym wykształceniem. Badania nasze nie mogą niestety udzielić odpowiedzi na pytanie, na ile zjawisko to jest typowe dla tej generacji. Być może jest ono specyficzne wyłącznie dla zbadanego zbioru osób.Zauważalne w tej tabeli zróżnicowania nie są w żadnym z przypad­ków istotne statystycznie.